“Điều khoản 8.2 ISO 14001: Chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó với tình trạng khẩn cấp” là một yêu cầu quan trọng trong tiêu chuẩn ISO 14001 về Hệ thống quản lý môi trường. Vậy chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó với tình trạng khẩn cấp ISO 14001 là gì và tại sao nó lại quan trọng? Hãy cùng Thư Viện Tiêu Chuẩn tìm kiếm câu trả lời trong bài viết dưới đây.
Mục lục
Tình trạng khẩn cấp ISO 14001 là gì?
Tình trạng khẩn cấp ISO 14001 hay tình trạng không bình thường ISO 14001 là một tình huống hoặc sự kiện ngoài ý muốn xảy ra bất ngờ, có thể gây ra tác động tiêu cực đến môi trường và hoạt động của tổ chức.
Những tình trạng không bình thường có thể bao gồm:
- Thảm họa thiên nhiên: Bao gồm lốc xoáy, bão, lũ, sóng triều, động đất, điều kiện băng giá, tuyết rơi đầy, hỏa hoạn…có thể tạo ra các sự cố môi trường.
- Sự cố tràn và phát tán hóa chất: Sự cố tràn hoặc rò rỉ hóa chất nguy hiểm có thể gây ô nhiễm đất và nước.
- Mất điện: Mất điện có thể làm gián đoạn hoạt động, ảnh hưởng đến hệ thống và biện pháp kiểm soát môi trường.
- Vấn đề cung cấp nước: Việc thiếu hụt hoặc ô nhiễm nguồn cung cấp nước có thể làm gián đoạn hoạt động và ảnh hưởng đến các khía cạnh môi trường.
- Sự cố xử lý nước thải: Sự cố ở các nhà máy xử lý nước thải có thể gây ô nhiễm nước.
- Thiếu hụt tài nguyên: Thiếu hụt nguyên vật liệu có thể ảnh hưởng đến hoạt động và hiệu suất môi trường.
- …
ISO 14001 yêu cầu Chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó với tình trạng khẩn cấp như thế nào?
Chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó với tình trạng khẩn cấp là một yêu cầu bắt buộc thuộc Điều khoản 8.2 của ISO 14001:2015. Điều khoản này yêu cầu tổ chức phải có những kế hoạch và biện pháp cụ thể để phòng ngừa và khắc phục các sự cố hoặc tình huống bất ngờ có thể gây ra tác động tiêu cực đến môi trường.
Tiêu chuẩn ISO 14001 quy định Điều khoản 8.2 cụ thể như sau:
“Tổ chức phải thiết lập, thực hiện và duy trì các quá trình cần thiết để chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó với các tình huống khẩn cấp tiềm ẩn được nhận biết tại 6.1.1.
Tổ chức phải:
- chuẩn bị để ứng phó bằng cách hoạch định các hành động để ngăn ngừa hoặc giảm nhẹ các tác động môi trường bất lợi từ các tình huống khẩn cấp;
- ứng phó với các tình huống khẩn cấp thực tế;
- thực hiện các hành động để ngăn ngừa hoặc giảm nhẹ các hậu quả của các tình huống khẩn cấp, thích hợp với mức độ nghiêm trọng của tình huống khẩn cấp, thích hợp với mức độ nghiêm trọng của tình huống khẩn cấp và tác động môi trường tiềm ẩn;
- thử nghiệm định kỳ các hành động ứng phó đã hoạch định, khi có thể;
- định kỳ xem xét và chỉnh sửa (các) quá trình và các hành động ứng phó đã hoạch định, đặc biệt là sau khi xảy ra các tình huống khẩn cấp hoặc các lần thử nghiệm;
- cung cấp thông tin phù hợp và đào tạo liên quan đến sự chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó với trường hợp khẩn cấp, khi thích hợp, cho các bên quan tâm, bao gồm cả những người làm việc dưới sự kiểm soát của tổ chức.
Tổ chức phải duy trì thông tin dạng văn bản ở mức độ cần thiết để có sự tin cậy rằng (các) quá trình được thực hiện theo hoạch định.”
Tầm quan trọng của Điều khoản 8.2 ISO 14001
- Giảm thiểu thiệt hại môi trường: Khi có sự cố xảy ra, các kế hoạch ứng phó đã được chuẩn bị sẵn sẽ giúp hạn chế tối đa các tác động tiêu cực đến môi trường. Qua đó, tổ chức có thể giảm thiểu được những thiệt hại liên quan đến sự cố môi trường.
- Ngăn ngừa ô nhiễm môi trường: Những biện pháp phòng ngừa và ứng phó kịp thời sẽ giúp tổ chức ngăn chặn được các sự cố về môi trường xảy ra bất ngờ, góp phần ngăn ngừa ô nhiễm môi trường.
- Bảo vệ sức khỏe và an toàn của mọi người: Các kế hoạch ứng phó như: sơ tán, cứu hộ,..sẽ giúp bảo vệ tính mạng và sức khỏe của nhân viên trong trường hợp xảy ra sự cố.
- Bảo vệ tài sản cho tổ chức: Các kế hoạch ứng phó tình trạng khẩn cấp ISO 14001 giúp giảm thiểu thiệt hại về tài sản, thiết bị và cơ sở vật chất của tổ chức.
- Nâng cao hình ảnh tổ chức: Việc thể hiện sự quan tâm đến vấn đề về môi trường cũng như có một hệ thống quản lý môi trường tốt sẽ giúp tổ chức nâng cao hình ảnh, uy tín trong mắt khách hàng, đối tác và cộng đồng.
- Tuân thủ quy định của pháp luật: Việc thiết lập và duy trì kế hoạch ứng phó các sự cố bất ngờ chứng minh rằng tổ chức đã tuân thủ các yêu cầu của tiêu chuẩn ISO 14001. Điều này đảm bảo tổ chức có thể tránh được các vi phạm pháp luật về môi trường cũng như các hình phạt liên quan khác.
- Cải thiện khả năng cạnh tranh: Hiện nay, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến các sản phẩm/dịch vụ đến từ các doanh nghiệp có trách nhiệm cao với môi trường. Một tổ chức không những áp dụng tốt các yêu cầu của Điều khoản 8.2 ISO 14001 mà còn có chứng nhận ISO 14001 thì sẽ có lợi thế cạnh tranh cao hơn trên thị trường.
Quy trình chuẩn bị và ứng phó tình trạng khẩn cấp theo ISO 14001
Bước 1: Xác định các tình trạng khẩn cấp tiềm ẩn về môi trường
Tổ chức cần tiến hành đánh giá, phân tích rủi ro để xác định những tình trạng khẩn cấp về môi trường có thể xảy ra trong các hoạt động của tổ chức. Những tình huống này có thể bao gồm: sự cố tràn hóa chất, hỏa hoạn, thiên tai, mất điện và các sự kiện khác có nguy cơ gây hại cho môi trường.
Sau đó, tổ chức đánh giá mức độ ảnh hưởng nhiều hay ít của từng sự cố đến môi trường, sức khỏe con người và tài sản cũng như đánh giá tần suất xảy ra của từng sự cố đó. Tiếp đến xác định rủi ro nào cần được giải quyết trước trong nhiều rủi ro tiềm ẩn của tổ chức.
Bước 2: Lập kế hoạch ứng phó khẩn cấp
Tổ chức cần xây dựng kế hoạch ứng phó khẩn cấp toàn diện. Khi lập kế hoạch, tổ chức phải nêu rõ các quy trình, trách nhiệm và nguồn lực cần thiết để ứng phó với các loại tình trạng khẩn cấp về môi trường khác nhau.
Các hành động cần thực hiện trong kế hoạch có thể bao gồm:
- Báo động: Cách thức báo động, danh sách người cần thông báo.
- Sơ tán: Quy định về khu vực sơ tán, đường thoát hiểm.
- Ngăn chặn: Các biện pháp ngăn chặn sự cố lan rộng.
- Cứu hộ: Các biện pháp cứu hộ người và tài sản.
- Thông báo: Thông báo cho các cơ quan chức năng và cộng đồng.
- Khắc phục: Các biện pháp khắc phục hậu quả.
- Xác định nguồn lực cần thiết: Nhân lực, thiết bị, vật tư, ngân sách cần thiết.
- Xác định các kênh liên lạc: Điện thoại, bộ đàm, báo động…
- Xác định các điểm tập trung: Nơi tập trung nhân viên khi xảy ra sự cố.
- Các quy trình ngăn chặn và giảm thiểu sự cố tràn hoặc phát tán chất thải ra môi trường.
- …
Bước 3: Tổ chức diễn tập
Các buổi diễn tập đóng vai trò như những bài kiểm tra định kỳ về hành động ứng phó đã lên kế hoạch trước đó. Tổ chức thực hiện diễn tập nhằm đảm bảo rằng nhân viên đã quen thuộc với các quy trình ứng phó khẩn cấp, thiết bị hoạt động chính xác để tổ chức có thể ứng phó kịp thời khi có nhiều tình trạng khẩn cấp khác nhau. Tổ chức nên diễn tập ít nhất 1 lần/năm để kiểm tra tính hiệu quả của kế hoạch ứng phó đã đề ra.
Bước 4: Cung cấp thông tin cho các bên liên quan và đào tạo nhân viên trong tổ chức
Tổ chức cần cung cấp các thông tin liên quan đến việc phòng ngừa và ứng phó với tình trạng khẩn cấp cho các bên liên quan, có thể bao gồm: nhân viên, nhà thầu, khách hàng, cơ quan quản lý, lực lượng ứng phó khẩn cấp và cộng đồng địa phương,..
Bên cạnh đó, tổ chức cũng nên triển khai các chương trình đào tạo trang bị cho nhân viên và các bên liên quan khác về kiến thức cũng như kỹ năng cần thiết để ứng phó với các tình trạng khẩn cấp.
Chương trình đào tạo có thể bao gồm những nội dung dưới đây:
- Nhận biết các loại trường hợp khẩn cấp khác nhau
- Các hành động cần thực hiện trong nhiều tình huống khẩn cấp khác nhau
- Sử dụng đúng cách các thiết bị và nguồn lực ứng phó khẩn cấp
- Quy trình sơ tán
- Giao thức liên lạc trong trường hợp khẩn cấp
- Vai trò và trách nhiệm của cá nhân trong trường hợp khẩn cấp
- ..
Bước 5. Kiểm tra và đánh giá
Tổ chức cần kiểm tra định kỳ các thiết bị liên quan đến các bài diễn tập về hành động ứng phó như: cứu hộ, đường thoát hiểm, các vật tư dự phòng…
Sau mỗi buổi diễn tập, tổ chức nên đánh giá kỹ lưỡng lại để xác định điểm mạnh, điểm yếu cũng như điểm nào cần cải tiến. Dựa vào kết quả đánh giá, tổ chức thực hiện hành động khắc phục để giải quyết điểm yếu trong quá trình thực hiện, đồng thời điều chỉnh kế hoạch ứng phó khẩn cấp cho phù hợp.
————————————————————————————————————————————————————
Hy vọng rằng bài viết này đã giúp doanh nghiệp có thêm thông tin về việc chuẩn bị và ứng phó với các tình trạng khẩn cấp ISO 14001 cũng như tầm quan trọng khi áp dụng Điều khoản 8.2 ISO 14001. Nếu doanh nghiệp đang có bất kỳ thắc mắc nào liên quan tới tiêu chuẩn ISO 14001, vui lòng liên hệ với Thư Viện Tiêu Chuẩn theo số Hotline: 0948.690.698 hoặc Email: thuvientieuchuan.org@gmail.com để được giải đáp.
