Phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính là một trong những bước đi quan trọng của Việt Nam trong lộ trình kiểm soát phát thải và xây dựng thị trường carbon nội địa. Lần đầu tiên, cơ chế phân bổ hạn ngạch được triển khai ở quy mô quốc gia, thí điểm cho các lĩnh vực phát thải lớn như nhiệt điện, sắt thép và xi măng trong giai đoạn 2025–2026. Đây không chỉ là phép thử chính sách mà còn là bước chuẩn bị cho quản lý phát thải bắt buộc từ năm 2028.
Mục lục
Quyết định phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính giai đoạn 2025–2026
Ngày 9/2/2026, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã ký Quyết định số 263/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho giai đoạn 2025–2026. Quyết định này đánh dấu lần đầu tiên Việt Nam chính thức phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho các cơ sở sản xuất cụ thể, mở ra một giai đoạn mới trong quản lý phát thải theo thông lệ quốc tế.
Theo Quyết định, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm được phân bổ cho 110 cơ sở thuộc ba lĩnh vực phát thải lớn. Trong đó bao gồm 34 nhà máy nhiệt điện, 25 cơ sở sản xuất sắt thép và 51 cơ sở sản xuất xi măng. Đây đều là những ngành có mức phát thải CO₂ tương đương lớn, đóng vai trò then chốt trong cơ cấu phát thải quốc gia.
Cụ thể, tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho năm 2025 được phê duyệt ở mức 243.082.392 tấn CO₂ tương đương. Sang năm 2026, tổng hạn ngạch được nâng lên 268.391.454 tấn CO₂ tương đương. Mức phân bổ này phản ánh đồng thời mục tiêu tăng trưởng sản xuất của các ngành và định hướng kiểm soát, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính theo cam kết quốc tế của Việt Nam.
Việc xác định hạn ngạch không chỉ dựa trên tổng lượng phát thải hiện tại mà còn gắn với lộ trình chuyển đổi, năng lực công nghệ và khả năng giảm phát thải của từng lĩnh vực, từng cơ sở sản xuất.
Phân công trách nhiệm trong quá trình thí điểm phân bổ hạn ngạch
Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò chủ trì trong việc tổ chức thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho năm 2025 và 2026. Bộ này có trách nhiệm phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng để xây dựng phương án phân bổ cho từng nhà máy, từng cơ sở sản xuất cụ thể, đồng thời hướng dẫn triển khai và theo dõi quá trình thực hiện.
Song song với đó, Bộ Công Thương và Bộ Xây dựng thực hiện chức năng theo dõi, đánh giá việc chấp hành hạn ngạch của các cơ sở thuộc phạm vi quản lý. Kết quả thí điểm sẽ là cơ sở quan trọng để tổng kết, rút kinh nghiệm và đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến kiểm kê khí nhà kính và phân bổ hạn ngạch phát thải trong giai đoạn tiếp theo.
Lần đầu phân bổ hạn ngạch phát thải
Tại cuộc họp ngày 24/12/2025 về việc phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho giai đoạn 2025–2026, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà nhấn mạnh đây là lần đầu tiên Việt Nam thực hiện phân bổ hạn ngạch phát thải. Mặc dù mang tính chất thí điểm, nhưng việc triển khai phải được thực hiện một cách nghiêm túc, với khung pháp lý rõ ràng, tránh tình trạng hình thức hoặc làm cho có.
Phó Thủ tướng yêu cầu trong quá trình thí điểm cần tính toán cụ thể hạn ngạch cho từng lĩnh vực như xi măng, thép, điện, đồng thời xác định rõ quy mô doanh nghiệp được đưa vào thí điểm. Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo có đủ cơ sở thực tiễn để mở rộng cơ chế phân bổ cho toàn bộ các đối tượng phát thải trong tương lai.
Việc thí điểm phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính không chỉ dừng lại ở việc xác định con số hạn ngạch. Quan trọng hơn, đây là quá trình hoàn thiện đồng bộ toàn bộ hệ thống từ phương pháp đo đạc, kiểm đếm, thống kê, báo cáo, thẩm định cho đến các khía cạnh pháp lý và kỹ thuật.
Các phương pháp này phải được xây dựng trên nền tảng khoa học vững chắc, đồng thời phù hợp với chuẩn mực quốc tế để đảm bảo số liệu phát thải được quốc tế công nhận. Điều này gắn chặt với trách nhiệm và cam kết của Việt Nam trong việc thực hiện Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) theo Thỏa thuận Paris.
Nguyên tắc phân bổ và trách nhiệm của doanh nghiệp tham gia thí điểm
Phó Thủ tướng yêu cầu việc phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính phải đảm bảo tính khoa học, khách quan, minh bạch và công bằng. Các doanh nghiệp được đưa vào diện thí điểm không chỉ là đối tượng thụ hưởng hạn ngạch mà còn phải chủ động tham gia vào quá trình xác định phát thải của chính mình.
Theo đó, doanh nghiệp phải tự tính toán mức phát thải, thuê chuyên gia đánh giá và có đơn vị độc lập thực hiện đo đạc, xác nhận và chứng nhận số liệu báo cáo. Đây là yêu cầu then chốt nhằm nâng cao tính tin cậy của hệ thống dữ liệu phát thải, tạo nền tảng cho vận hành thị trường carbon trong tương lai.
Về lộ trình thực hiện, giai đoạn từ nay đến năm 2027 được xác định là thời gian tập trung thí điểm để hoàn thiện cơ chế, chính sách và hệ thống kỹ thuật liên quan đến phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính. Trong giai đoạn này, các bộ, ngành sẽ liên tục rà soát, điều chỉnh để đảm bảo cơ chế vận hành hiệu quả.
Từ năm 2028, việc quản lý hạn ngạch phát thải sẽ được triển khai chính thức và bắt buộc trên phạm vi toàn quốc, áp dụng cho tất cả các lĩnh vực và doanh nghiệp thuộc diện phát thải khí nhà kính theo quy định.
Trước đó, vào tháng 6/2025, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 119/2025/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 06/2022/NĐ-CP về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ô-dôn. Trong đó, Điều 12 được sửa đổi để quy định rõ hơn về tổ chức phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho các cơ sở.
Theo Nghị định này, hạn ngạch phát thải được xác định dựa trên nhiều yếu tố như mức phát thải trên đơn vị sản phẩm, mục tiêu tăng trưởng của lĩnh vực, mục tiêu giảm phát thải của từng cơ sở, tiềm năng giảm phát thải, cũng như năng lực kỹ thuật, công nghệ và tài chính của doanh nghiệp.
Phân bổ hạn ngạch trong các giai đoạn tiếp theo
Trong giai đoạn 2025–2026, đối tượng được phân bổ hạn ngạch là các nhà máy nhiệt điện, cơ sở sản xuất sắt thép và xi măng thuộc danh mục cơ sở phát thải khí nhà kính phải thực hiện kiểm kê do Thủ tướng Chính phủ ban hành. Bộ Nông nghiệp và Môi trường có trách nhiệm đề xuất lượng hạn ngạch phân bổ cho từng cơ sở, trình Thủ tướng Chính phủ xem xét phê duyệt.
Đối với các giai đoạn 2027–2028 và 2029–2030, các bộ quản lý lĩnh vực sẽ tiếp tục đề xuất danh mục cơ sở được phân bổ hạn ngạch và lượng hạn ngạch hàng năm cho từng cơ sở, gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường theo đúng mốc thời gian quy định. Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ phê duyệt và thực hiện phân bổ hạn ngạch trước các thời hạn được ấn định.
Theo Nghị định 119/2025/NĐ-CP, các cơ sở được phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính sẽ được phép tham gia trao đổi hạn ngạch và tín chỉ carbon trên Sàn giao dịch carbon theo lộ trình quy định. Đây là bước đi quan trọng nhằm hình thành và vận hành thị trường carbon trong nước, tạo động lực kinh tế cho các doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ sạch và giải pháp giảm phát thải.
—————————————————————————————————-
Việc phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm cho 110 nhà máy trong giai đoạn 2025–2026 là dấu mốc quan trọng trong tiến trình kiểm soát phát thải của Việt Nam. Không chỉ là một cơ chế quản lý mới, đây còn là bước chuẩn bị nền tảng cho thị trường carbon và nghĩa vụ giảm phát thải bắt buộc từ năm 2028. Kết quả thí điểm sẽ quyết định mức độ thành công của chính sách khí hậu quốc gia trong những năm tới.
Nếu doanh nghiệp của bạn vẫn đang loay hoay chưa biết bắt đầu từ đâu thì hãy liên hệ với Thư Viện Tiêu Chuẩn theo số Hotline: 0948.690.698 hoặc Email: thuvientieuchuan.org@gmail.com để được tư vấn kỹ hơn về cách thực hiện kiểm kê khí nhà kính.
