Một trong những bí quyết xây dựng Hệ thống quản lý chất lượng thành công chp Phòng thí nghiệm là tuân thủ Quy tắc ra quyết định của ISO/IEC 17025.
Mục lục
ĐỘ KHÔNG ĐẢM BẢO ĐO TRONG QUY TẮC RA QUYẾT ĐỊNH CỦA ISO/IEC 17025
Một trong những yêu cầu trước nhất để có quy tắc ra quyết định là kết quả thí nghiệm phải công bố độ không đảm bảo đo. Không có độ không đảm bảo đo thì không thể có quy tắc ra quyết định theo các yêu cầu trong tiêu chuẩn ISO/IEC 17025:2017. Mỗi một kết quả luôn đi kèm với một độ không đảm bảo đo.
Một lưu ý về độ không đảm bảo đo mà các hiện nay phòng thí nghiệm, các đơn vị chứng nhận, đánh giá, đơn vị giám định lô hàng chưa quan tâm đúng mức là phải tính đến độ không đảm bảo đo khi lấy mẫu. Đây cũng là một thành phần đáng kể của độ không đảm bảo đo ngoài thành phần độ không đảm bảo đo khi thí nghiệm.
RỦI RO KHI RA QUYẾT ĐỊNH
Khi thực hiện một phép đo và sau đó thực hiện việc tuyên bố sự phù hợp, chẳng hạn như Đạt / Không đạt với một yêu cầu cụ thể, sẽ có một trong hai hệ quả xảy ra là quyết định đúng hay quyết định không đúng về sự phù hợp với yêu cầu kỹ thuật.
Hình dưới cho thấy có hai kết quả đo A và B có giá trị trung bình như nhau nhưng lại có hai độ không đảm bảo đo khác nhau.
Giá trị A có độ không đảm bảo đo nằm trọn vẹn trong miền yêu cầu kỹ thuật. Trong khi B có độ không đảm bảo đo lớn hơn đáng kể so với A và có một phần vượt ra ngoài miền yêu cầu kỹ thuật.
Như vậy khi kết luận sự phù hợp, chúng ta thấy rủi ro chấp nhận sai lầm trong trường hợp B cao hơn trường hợp A rất nhiều bởi vì B có độ không đảm bảo đo lớn hơn.
Nếu chúng ta không quan tâm đến độ không đảm bảo đo thì trong trường hợp B; mức rủi ro khi quyết định có thể rất cao, lên đến 50 %. Đây là một điều mà nhà cung ứng uy tín không muốn có và nhất là khách hàng lại chẳng thú vị gì khi nhận một kết quả thí nghiệm kèm theo sự đánh giá phù hợp là đạt yêu cầu mà trong đó tiềm ẩn rủi ro là kết quả không đạt rất nhiều.
DẢI BẢO VỆ
Nhằm mục đích giảm thiểu rủi ro khi ra quyết định, người ta đưa vào khái niệm dải bảo vệ (guard band). Dải bảo vệ nhằm hạn chế xác suất đưa ra một quyết định không đúng đắn trong việc đánh giá sự phù hợp. Hình dưới cho thấy một phương thức bố trí dải bảo vệ.
Điều này được xem như để bù trừ cho sự phân tán các kết quả thí nghiệm được thể hiện qua độ không đảm bảo đo. Cũng có thể xem như là việc dời cột mốc yêu cầu kỹ thuật thành mốc chấp nhận nhằm bảo vệ sự an toàn khi ra quyết định.
Dải bảo vệ chính là hiệu của mức yêu cầu kỹ thuật và mức chấp nhận của quy tắc. Dải bảo vệ tùy thuộc vào độ không đảm bảo đo, liên quan đến nơi đưa ra quy tắc cũng như mức độ rủi ro khi ra quyết định.
Thông dụng nhất là dải bảo vệ được chọn bằng độ không đảm bảo đo mở rộng w = U với độ rủi ro khi quyết định thường là 2,5 %. Trong những trường hợp cần có rủi ro khác nhau người ta có thể chọn bằng 3U hoặc cho đến bằng 0 (chấp nhận đơn giản).
QUY TẮC RA QUYẾT ĐỊNH CỦA ISO/IEC 17025
Tùy thuộc vào mục đích của việc đánh giá phù hợp, vào sản phẩm, vào quy định v.v.. mà có một số quy tắc ra quyết định sau:
1. Quy tắc ra quyết định đơn giản
Quy tắc đơn giản này thường được áp dụng cho những phép thử quy mô nhỏ, không có nhu cầu cao về xác suất phạm sai lầm, về độ rủi ro.
Tuy nhiên để có độ tin cậy, một số yêu cầu sau này là phép đo phải có độ không đảm bảo đo nhỏ hơn một phần tư, phần năm hoặc phần miền của miền yêu cầu kỹ thuật (YCKT)
Kết quả đánh giá phù hợp khi so với mức (phía trên) như sau:
+ Đạt – giá trị đo (A & B) nằm dưới mức YCKT trên;
+ Không đạt – giá trị đo (C & D) nằm trên mức YCKT trên.
2. Quy tắc ra quyết định có dải bảo vệ (không điều kiện)
+ Đạt – chấp nhận khi giá trị đo (A & B) nằm dưới mức chấp nhận trên;
+ Không đạt – bác bỏ khi giá trị đo (C & D) nằm trên mức chấp nhận trên.
3. Quy tắc ra quyết định có dải bảo vệ (có điều kiện)
Kết quả đánh giá khi so với mức (phía trên) như sau:
+ Đạt – chấp nhận khi giá trị đo (A) nằm dưới mức chấp nhận trên;
+ Đạt có điều kiện – khi giá trị đo (B) nằm trong dải bảo vệ và dưới mức YCKT;
+ Không đạt có điều kiện – khi giá trị đo (C) nằm trên mức YCKT, nhưng dưới mức YCKT cộng với dải bảo vệ w;
+ Không đạt – khi giá trị đo (D) nằm trên mức YCKT cộng với dải bảo vệ w.
Chú ý khi áp dụng quy tắc này, chúng ta thấy có phần châm chước cho việc quyết định và khi đó hai bên thống nhất các mức độ có điều kiện khác cho phù hợp.
Điều quan trọng cần lưu ý là một kết quả đo có thể phù hợp (chấp nhận) khi sử dụng một dải bảo vệ này, nhưng lại bị bác bỏ nếu sử dụng một dải bảo vệ lớn hơn. Nghĩa là sự phù hợp với yêu cầu có quan hệ mật thiết với quy tắc quyết định được chọn để áp dụng. Do đó, các bên cần phải thống nhất chọn áp dụng quy tắc quyết định trước khi tiến hành thí nghiệm.
——————————————————————————————————————————————————————————————————–
Để tìm hiểu thêm về Quy tắc ra quyết định của ISO/IEC 17025 hoặc dịch vụ tư vấn ISO 17025, Quý Khách Hàng vui lòng liên hệ với Chúng Tôi theo số hotline: 0948.690.698 hoặc Emai: thuvientieuchuan.org@gmail.com
