Giảm phát thải khí nhà kính với hiệu quả chi phí thấp nhất đang là xu hướng được nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới lựa chọn, trong đó có Việt Nam. Hiện nay, Việt Nam đang tăng cường năng lực xây dựng các công cụ thị trường, tạo điều kiện cho việc hình thành thị trường carbon và giao dịch tín chỉ carbon. Bài viết dưới đây nói về Thị trường Carbon ở Việt Nam và Tiềm năng từ tín chỉ Carbon.
XÂY DỰNG THỊ TRƯỜNG CARBON Ở VIỆT NAM LÀ XU THẾ TẤT YẾU
Nền kinh tế Việt Nam đang phát triển nhanh chóng trong 3 thập kỷ trở lại đây. Đi cùng với đó là việc gia tăng phát thải khí nhà kính. Báo cáo kiểm kê khí nhà kính quốc gia do Bộ Tài nguyên và Môi trường thực hiện năm 2016 cho thấy, tổng lượng khí thải cả nước là 316 triệu tấn CO2 tương đương, và dự kiến sẽ tăng lên 928 triệu tấn CO2 tương đương vào năm 2030 và 1,5 tỷ tấn CO2 tương đương vào năm 2050 theo kịch bản phát triển thông thường. Kể từ năm 2000, lượng khí thải từ các hoạt động năng lượng (bao gồm giao thông vận tải, công nghiệp và dân cư) tăng nhanh, chiếm 65% tổng lượng khí thải vào năm 2016. So với các nước láng giềng trong khu vực Đông Nam Á, cường độ phát thải trên một đơn vị GDP của Việt Nam khá cao, khoảng 0,35 kg CO2 /1USD.
→ Xem thêm Tiêu chuẩn ISO 14064 về quản lý khí nhà kính
Việt Nam đã cam kết giảm 30% lượng phát thải khí metan gây hiệu ứng nhà kính vào năm 2030, giảm phát thải ròng về 0 vào năm 2050 tại Hội nghị các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP-26). Hiện nay, Việt Nam, đang nỗ lực thực hiện những biện pháp cắt giảm phát thải khí nhà kính. Quá trình này không chỉ nhằm giảm thiểu tác hại tới môi trường và phát triển bền vững mà còn để đáp ứng tiêu chuẩn xanh của quốc gia nhập khẩu. Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo lần đầu tiên vào đầu năm 2022, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo, đã khẳng định việc thực hiện các cam kết tại COP-26 là xu thế tất yếu, không thể đảo ngược.
Việt Nam hiện đã hoàn thành Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) cập nhật và đã gửi Ban Thư ký Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu. Theo đó, bằng nguồn lực trong nước đến năm 2030, Việt Nam sẽ giảm 9% tổng lượng phát thải khí nhà kính so với kịch bản phát triển thông thường, tương đương 83,9 triệu tấn CO2. Mức đóng góp giảm nhẹ sẽ tăng lên 27%, tương đương 250,8 triệu tấn CO2 khi nhận được hỗ trợ quốc tế.
Trong điều kiện phát triển kinh tế – xã hội của một nước đang phát triển, chịu nhiều tác động của biến đổi khí hậu, NDC cập nhật của Việt Nam đã thể hiện nỗ lực cao nhất của quốc gia trong công cuộc giảm biến đổi khí hậu, thực hiện Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu và Thỏa thuận Paris.
Việc xây dựng và vận hành Thị trường Carbon ở Việt Nam sẽ giúp nước ta nắm bắt được những cơ hội trong việc giảm phát thải carbon một cách hiệu quả, tăng khả năng tương thích với các cơ chế định giá carbon quốc tế, tạo cơ hội liên kết với thị trường carbon trên thế giới và trong khu vực, tăng tính cạnh tranh của các sản phẩm Việt Nam trên thị trường nước ngoài. Mặt khác, thị trường carbon ở Việt Nam còn là một cơ chế tạo nguồn lực để thúc đẩy phát triển cũng như ứng dụng công nghệ phát thải thấp, hướng đến nền kinh tế trung hòa carbon.
Lần đầu tiên việc xây dựng thị trường carbon ở Việt Nam xuất hiện trong nhiệm vụ ứng phó với biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường được đề cập đến trong Quyết định số 1775/QĐ-TTg ngày 21/11/ 2012 của Thủ tương Chính phủ về “Phê duyệt Đề án quản lý phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính; quản lý các hoạt động kinh doanh tín chỉ các-bon ra thị trường thế giới” và Nghị quyết 24-NQ/TW, ngày 3/6/2013 của Ban Chấp hành Trung ương “Về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường”.
Đến nay, Việt Nam đã có Luật Bảo vệ môi trường 2020 và gần đây nhất là Nghị định 06/2022/NĐ-CP, ngày 7/1/ 2022 của Chính phủ về “Quy định giảm nhẹ phát thải khí nhà kính và bảo vệ tầng ôzôn” đã cụ thể hóa lộ trình xây dựng hệ thống trao đổi hạn ngạch carbon trong nước. Ngày 18/01/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 01/2022 về Danh mục các ngành/phân ngành và cơ sở phải thực hiện kiểm kê phát thải khí nhà kính.
Theo các chuyên gia, phát triển thị trường carbon ở Việt Nam có nhiều tiềm năng, cơ hội và thách thức. Việc xây dựng và vận hành thị trường carbon ở Việt Nam là cần thiết và phù hợp với xu thế chung của thế giới. Hiện nay, tiềm năng tạo tín chỉ carbon của Việt Nam ước tính đạt 57 triệu tín chỉ. Nếu định giá 5 USD/tín chỉ có thể tạo thêm nguồn thu ngân sách mỗi năm hàng triệu USD. Việt Nam cũng đã gián tiếp đánh thuế carbon qua Thuế bảo vệ môi trường đối với doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch.
→ Xem thêm Chứng nhận ISO 14064
LỘ TRÌNH XÂY DỰNG THỊ TRƯỜNG CARBON TẠI VIỆT NAM
Việt Nam đang nỗ lực thực hiện những giải pháp dài hạn để đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050 như cam kết tại COP-26. Để thực hiện điều này, Việt Nam phải hướng tới một nền kinh tế carbon thấp, trong đó việc xây dựng và vận hành thị trường carbon ở Việt Nam được coi là công cụ hữu hiệu và khả thi.
Nước ta có sự chuẩn bị khá đầy đủ về cơ sở pháp lý, định hình rõ nét những nhiệm vụ chính cho việc hình thành và phát triển thị trường Carbon ở Việt Nam. Đồng thời, Việt Nam đã triển khai một số dự án tham gia thị trường các-bon tự nguyện, trao đổi theo nhu cầu các bên như Tiêu chuẩn các-bon chứng nhận (VCS), Tiêu chuẩn vàng (GS)…
Luật Bảo vệ môi trường năm 2020 quy định về tổ chức và phát triển thị trường carbon trong nước, với lộ trình vận hành chính thức từ năm 2028. Đây là căn cứ pháp lý mới nhất quy định về tổ chức và phát triển thị trường carbon ở Việt Nam. Thị trường carbon trong nước bao gồm các hoạt động trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon, bù trừ tín chỉ carbon.
Nghị định 06/2022/NĐ-CP ngày 7/1/2022 quy định lộ trình phát triển thị trường carbon trong nước và thực hiện các dự án trao đổi tín dụng trong nước và quốc tế. Trong đó quy định cụ thể vể giảm nhẹ phát thải khí nhà kính, tổ chức và phát triển thị trường carbon. Giai đoạn từ năm 2026 đến hết năm 2030, thực hiện kiểm kê khí nhà kính, xây dựng và thực hiện kế hoạch giảm nhẹ phát thải khí nhà kính theo hạn ngạch; được phép trao đổi, mua bán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon trên sàn giao dịch tín chỉ carbon. Khuyến khích những dự án đầu tư mới áp dụng các công nghệ, quy trình sản xuất, cung cấp dịch vụ ít phát thải khí nhà kính hoặc tham gia vào những cơ chế, phương thức hợp tác về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính phù hợp với quy định của pháp luật và công ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Đối với lộ trình phát triển thị trường carbon ở Việt Nam, giai đoạn đến hết năm 2027, xây dựng quy định quản lý tín chỉ carbon, hoạt động trao đổi hạn ngạch và tín chỉ carbon; xây dựng quy chế vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon; triển khai thí điểm cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong các lĩnh vực tiềm năng và hướng dẫn thực hiện cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon; thành lập và tổ chức vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon kể từ năm 2025; triển khai các hoạt động tăng cường năng lực, nâng cao nhận thức về phát triển thị trường carbon. Từ năm 2028, tổ chức vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon chính thức, quy định các hoạt động kết nối, trao đổi tín chỉ carbon trong nước với thị trường carbon khu vực và thế giới.
Một số gỉải pháp chủ yếu trong phát triển thị trường carbon ở Việt Nam thời gian tới gồm:
- Xây dựng hệ thống thông tin, dữ liệu về thị trường carbon, bao gồm hệ thống quản lý hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon; ban hành định mức phát thải khí nhà kính trên đơn vị sản phẩm đối với các loại hình cơ sở sản xuất, kinh doanh.
- Hướng dẫn thực hiện cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon quốc tế; thiết lập cơ chế trao đổi, bù trừ tín chỉ carbon trong nước và tổ chức phân bổ hạn ngạch phát thải khí nhà kính cho các cơ sở trong giai đoạn 2026 – 2030 và hằng năm.
- Thiết lập hệ thống giám sát phát thải khí nhà kính và hệ thống MRV (đo đạc, báo cáo, thẩm định) cấp quốc gia/ngành/tiểu ngành/cơ sở sản xuất một cách minh bạch, chính xác theo tiêu chuẩn quốc tế; xác định lộ trình giảm phát thải khí nhà kính cho từng ngành/tiểu ngành…
- Hỗ trợ doanh nghiệp và các bên liên quan tiếp cận và sẵn sàng tham gia thị trường carbon tại Việt Nam.
- Tạo lập sàn giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon; Tổ chức vận hành sàn giao dịch tín chỉ carbon chính thức, quy định các hoạt động kết nối, trao đổi tín chỉ carbon trong nước với thị trường carbon khu vực và thế giới.
→ Xem thêm Tư vấn ISO 14064
—————————————————————————————————————————————————————-
Để sở hữu các chứng nhận quản lý khí nhà kính hoặc tín chỉ carbon, Quý Khách hàng vui lòng liên hệ với Chúng Tôi theo số hotline: 0948.690.698 hoặc Emai: thuvientieuchuan.org@gmail.com
