Tìm hiểu chung về Hệ thống ISO 22000

An toàn thực phẩm ngày càng trở thành mối quan tâm hàng đầu trong bối cảnh thị trường phát triển mạnh mẽ và nhu cầu của người tiêu dùng ngày càng khắt khe. Vì vậy, các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, trong đó có ISO 22000 ngày càng được chú trọng. Vậy ISO 22000 là gì? Hãy cùng Thư Viện Tiêu Chuẩn tìm hiểu các nội dung cơ bản về hệ thống ISO 22000 qua bài viết dưới đây.

Mục lục

Hệ thống ISO 22000 là gì?

ISO 22000 có tên đầy đủ là Food Safety Management Systems – Requirements for Any Organization in the Food Chain. Đây là tiêu chuẩn quốc tế về Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, được xây dựng và phát hành bởi Tổ chức tiêu chuẩn hóa Quốc tế ISO. Tiêu chuẩn này áp dụng cho mọi doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng thực phẩm từ sản xuất, chế biến đến phân phối và kinh doanh, nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm ở mọi giai đoạn.

Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm ISO 22000 được phát triển dựa trên sự kết hợp giữa các nguyên tắc quản lý chất lượng của ISO 9001 và phương pháp quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points). Sự phối hợp này giúp các tổ chức kiểm soát hiệu quả các mối nguy về an toàn thực phẩm, từ đó đáp ứng được các yêu cầu khắt khe từ khách hàng, đối tác cũng như cơ quan quản lý về vấn đề an toàn thực phẩm.

Lần đầu tiên ra mắt vào năm 2005, ISO 22000 đã trở thành một tiêu chuẩn phổ biến trong ngành thực phẩm toàn cầu. Để bắt kịp sự thay đổi của thị trường và nâng cao hiệu quả quản lý an toàn thực phẩm, ISO đã tiến hành cải tiến và giới thiệu phiên bản mới vào năm 2018. Phiên bản này không chỉ tối ưu hóa các yêu cầu về an toàn thực phẩm mà còn tăng tính tương thích với các tiêu chuẩn quản lý khác, giúp các tổ chức áp dụng dễ dàng hơn trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

Cấu trúc hệ thống ISO 22000

ISO 22000:2018 được xây dựng dựa trên cấu trúc cấp cao (HLS), nhằm tạo ra một hệ thống quản lý an toàn thực phẩm toàn diện và dễ dàng tích hợp với các tiêu chuẩn quản lý khác như ISO 9001 và ISO 14001. Dưới đây là phân tích chi tiết từng điều khoản của ISO 22000:2018.

Phạm vi áp dụng

ISO 22000 không chỉ áp dụng cho các tổ chức trực tiếp sản xuất thực phẩm mà còn mở rộng đến các tổ chức gián tiếp như nhà cung cấp vật liệu bao gói, dịch vụ vệ sinh, hoặc các đơn vị vận chuyển…Tiêu chuẩn ISO 22000 yêu cầu các tổ chức phải thiết lập một hệ thống quản lý đảm bảo sản phẩm thực phẩm an toàn, đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm theo quy định của pháp luật và yêu cầu của khách hàng. Đây là điều kiện quan trọng để đảm bảo rằng mọi yếu tố trong chuỗi cung ứng thực phẩm đều được kiểm soát và đảm bảo an toàn, từ nguyên liệu đầu vào cho đến sản phẩm cuối cùng.

Tài liệu viện dẫn

Trong tiêu chuẩn này không có các tài liệu viện dẫn.

Thuật ngữ và định nghĩa

ISO 22000 giới thiệu 45 thuật ngữ và định nghĩa quan trọng, giúp tổ chức hiểu rõ các khái niệm cơ bản trong quản lý an toàn thực phẩm. Việc hiểu đúng các thuật ngữ này là cơ sở quan trọng giúp các tổ chức triển khai và duy trì hệ thống FSMS (Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm) hiệu quả. 

Bối cảnh của tổ chức

Điều khoản này yêu cầu tổ chức phải hiểu rõ bối cảnh hoạt động của mình, bao gồm cả các yếu tố nội bộ và bên ngoài có thể ảnh hưởng đến khả năng đạt được mục tiêu an toàn thực phẩm. Tổ chức cần nhận diện các yếu tố như môi trường pháp lý, công nghệ, và các yếu tố xã hội, kinh tế, cũng như các yêu cầu từ các bên quan tâm như khách hàng và cơ quan quản lý. Việc phân tích bối cảnh giúp tổ chức xác định phạm vi của hệ thống quản lý, bao gồm các sản phẩm, dịch vụ và quy trình ảnh hưởng đến an toàn thực phẩm. Điều này đảm bảo rằng tổ chức có thể điều chỉnh chiến lược và kế hoạch của mình để phù hợp với các yêu cầu và thay đổi trong môi trường bên ngoài.

Sự lãnh đạo

Lãnh đạo cao nhất đóng vai trò rất quan trọng trong việc triển khai và duy trì Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm (FSMS). Điều khoản này yêu cầu lãnh đạo phải thể hiện cam kết và trách nhiệm của mình bằng cách thiết lập chính sách an toàn thực phẩm phù hợp với mục tiêu và chiến lược của tổ chức. Chính sách này phải bao gồm cam kết đáp ứng các yêu cầu an toàn thực phẩm hiện hành, bao gồm yêu cầu của pháp luật, quy định, và yêu cầu từ khách hàng. Lãnh đạo cũng phải đảm bảo rằng các nguồn lực cần thiết để triển khai FSMS được phân bổ đầy đủ, bao gồm nhân sự, cơ sở hạ tầng, và các nguồn lực tài chính. Họ cần thúc đẩy sự tham gia của mọi thành viên trong tổ chức vào quá trình quản lý an toàn thực phẩm, đồng thời tạo ra môi trường khuyến khích cải tiến liên tục hệ thống an toàn thực phẩm.

Hoạch định

Điều khoản này yêu cầu tổ chức phải lên kế hoạch để giải quyết các rủi ro và cơ hội liên quan đến an toàn thực phẩm. Các tổ chức cần phải xác định những rủi ro và cơ hội có thể ảnh hưởng đến kết quả của hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, từ đó thực hiện các hành động để giải quyết hoặc nắm bắt chúng. Điều khoản này cũng yêu cầu tổ chức thiết lập các mục tiêu cụ thể, đo lường được, và phải theo dõi tiến độ thực hiện mục tiêu. Khi lên kế hoạch, tổ chức cần xác định các hành động cần thiết để đạt được mục tiêu, cũng như cách thức thực hiện và đánh giá hiệu quả của các hành động đó. Điều này giúp tổ chức duy trì và cải thiện liên tục hiệu quả của hệ thống quản lý an toàn thực phẩm.

Hỗ trợ

Để hệ thống FSMS hoạt động hiệu quả, điều khoản này yêu cầu tổ chức cung cấp đầy đủ các nguồn lực cần thiết. Các nguồn lực này bao gồm không chỉ nhân sự có năng lực mà còn cơ sở hạ tầng, công nghệ và môi trường làm việc phù hợp. Tổ chức cần đảm bảo rằng tất cả các nhân viên tham gia vào hệ thống quản lý an toàn thực phẩm đều có đủ năng lực và được đào tạo đúng đắn. Điều khoản này cũng đề cập đến việc quản lý thông tin dạng văn bản, bao gồm cả tài liệu và hồ sơ, nhằm đảm bảo rằng thông tin được lưu trữ, bảo mật và có thể truy xuất khi cần thiết. Ngoài ra, việc trao đổi thông tin giữa các bộ phận trong tổ chức cũng rất quan trọng để duy trì sự đồng bộ trong việc triển khai và duy trì FSMS.

Thực hiện

Điều khoản này yêu cầu tổ chức triển khai và kiểm soát các quy trình cần thiết để đảm bảo an toàn thực phẩm trong suốt quá trình sản xuất, chế biến và phân phối. Tổ chức cần xác định và thực hiện các chương trình tiên quyết (PRP) như kiểm soát sinh vật gây hại, vệ sinh cơ sở, kiểm soát chất lượng… Việc áp dụng kế hoạch HACCP (Phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn) là một yêu cầu quan trọng để xác định các điểm kiểm soát tới hạn trong chuỗi sản xuất, giúp ngăn ngừa các mối nguy về an toàn thực phẩm. Điều khoản này cũng yêu cầu tổ chức thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc để theo dõi mọi bước trong chuỗi cung ứng thực phẩm, từ nguyên liệu đầu vào đến sản phẩm cuối cùng, đảm bảo rằng nếu có sự cố xảy ra, tổ chức có thể xác định được nguồn gốc và ngừng phát tán sản phẩm không an toàn.

Đánh giá kết quả thực hiện

Điều khoản này yêu cầu tổ chức phải thường xuyên giám sát, đo lường, phân tích và đánh giá hiệu quả của hệ thống FSMS thông qua các cuộc đánh giá nội bộ và xem xét của lãnh đạo. Các kết quả từ việc đánh giá này sẽ cung cấp thông tin quan trọng để cải tiến hệ thống và xác định các yếu tố cần thay đổi hoặc điều chỉnh. Việc đánh giá hiệu quả của hệ thống giúp đảm bảo rằng tổ chức đang thực hiện đúng theo kế hoạch, đồng thời duy trì và cải tiến chất lượng của sản phẩm thực phẩm an toàn. 

Cải tiến

ISO 22000 yêu cầu tổ chức phải thực hiện cải tiến liên tục trong hệ thống quản lý an toàn thực phẩm. Điều này không chỉ bao gồm việc khắc phục các sự không phù hợp đã được phát hiện mà còn phải phân tích nguyên nhân gốc rễ và thực hiện các biện pháp phòng ngừa để tránh tái diễn sự cố. Cải tiến liên tục là yếu tố cốt lõi giúp hệ thống quản lý an toàn thực phẩm luôn phù hợp và có khả năng thích ứng với những thay đổi trong môi trường hoạt động. Mỗi khi có sự thay đổi trong quy trình sản xuất, yêu cầu khách hàng hoặc yêu cầu pháp lý, tổ chức cần đánh giá lại các biện pháp kiểm soát và các chương trình tiên quyết, nhằm đảm bảo sản phẩm thực phẩm luôn đảm bảo an toàn và chất lượng

Hướng dẫn xây dựng hệ thống ISO 22000 cho doanh nghiệp

Việc triển khai hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo tiêu chuẩn ISO 22000 đòi hỏi một quy trình rõ ràng và khoa học. Các bước dưới đây sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống này một cách hiệu quả, đảm bảo tuân thủ yêu cầu của tiêu chuẩn và đáp ứng tốt các nhu cầu về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Bước 1: Đào tạo nhận thức về ISO 22000:2018

Bước đầu tiên trong quá trình xây dựng hệ thống là đào tạo nhận thức về tiêu chuẩn ISO 22000:2018 cho các cá nhân tham gia. Những người này cần hiểu rõ các yêu cầu cốt lõi của tiêu chuẩn, từ việc thiết lập chính sách, quản lý rủi ro, đến việc xây dựng quy trình kiểm soát. Việc nắm vững các khái niệm này sẽ tạo nền tảng để áp dụng ISO 22000 một cách đồng bộ và chính xác trong toàn doanh nghiệp.

Bước 2: Tìm hiểu bối cảnh bên trong và bên ngoài tổ chức

Doanh nghiệp cần phân tích kỹ bối cảnh nội bộ và bên ngoài để hiểu rõ môi trường hoạt động. Nội bộ tổ chức nên xác định điểm mạnh, điểm yếu khi áp dụng tiêu chuẩn, cùng với việc tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm. Đồng thời, doanh nghiệp cần lắng nghe các yêu cầu từ khách hàng và các bên quan tâm để đảm bảo hệ thống phù hợp và đáp ứng đúng nhu cầu thực tế.

Bước 3: Xác định rủi ro

Một hệ thống quản lý an toàn thực phẩm hiệu quả phải bắt đầu từ việc nhận diện và liệt kê các rủi ro liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm trong hoạt động sản xuất và kinh doanh. Các yếu tố rủi ro này có thể xuất phát từ quy trình nội bộ, nhà cung cấp, hoặc môi trường bên ngoài, và cần được phân tích kỹ lưỡng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát.

Bước 4: Xây dựng chính sách vệ sinh an toàn thực phẩm

Doanh nghiệp cần thiết lập chính sách vệ sinh an toàn thực phẩm, trong đó xác định rõ các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Chính sách này phải phù hợp với bối cảnh tổ chức, đồng thời phản ánh cam kết đảm bảo an toàn thực phẩm và cải tiến liên tục. Đây sẽ là kim chỉ nam để định hướng toàn bộ hệ thống quản lý.

Bước 5: Xác định các thông số, chỉ tiêu vệ sinh an toàn thực phẩm

Các thông số và chỉ tiêu liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm cần được xác định cụ thể, có thể đo lường và kiểm soát được. Điều này đảm bảo doanh nghiệp luôn duy trì tiêu chuẩn chất lượng cao trong hoạt động sản xuất, đồng thời giảm thiểu nguy cơ ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe người tiêu dùng.

Bước 6: Xây dựng quy trình, biểu mẫu và tài liệu ISO 22000

Một bước quan trọng là soạn thảo và chuẩn hóa các quy trình, biểu mẫu, tài liệu cần thiết để vận hành hệ thống. Bao gồm cả các tài liệu bắt buộc và không bắt buộc, nhưng cần thiết để kiểm soát hệ thống một cách hiệu quả. Sau khi được phê duyệt, các tài liệu này phải được phổ biến rộng rãi trong tổ chức để đảm bảo mọi người tuân thủ.

Bước 7: Triển khai ISO 22000 vào thực tế

Giai đoạn này yêu cầu sự phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban và đơn vị để thực hiện công việc theo đúng kế hoạch và nhiệm vụ đã đề ra. Doanh nghiệp cần giám sát chặt chẽ việc tuân thủ quy trình và chính sách, đảm bảo tiến độ thực hiện và chất lượng công việc.

Bước 8: Đánh giá nội bộ hệ thống quản lý an toàn thực phẩm

Đánh giá nội bộ định kỳ là cách để kiểm tra tính hiệu quả của hệ thống. Quy trình đánh giá phải rõ ràng và do các chuyên gia đã qua đào tạo đảm nhiệm. Mỗi cuộc đánh giá cần ghi chép trung thực kết quả, đặc biệt là các điểm chưa tuân thủ, để làm cơ sở cho việc cải tiến.

Bước 9: Xem xét của lãnh đạo

Kết quả đánh giá nội bộ cần được báo cáo lên lãnh đạo để họp bàn và ra quyết định. Các cuộc họp này giúp xác định các biện pháp khắc phục và cải tiến hệ thống, đảm bảo sự phù hợp và hiệu quả của hệ thống quản lý.

Bước 10: Đăng ký chứng nhận ISO 22000

Doanh nghiệp cần chọn một tổ chức chứng nhận uy tín để tiến hành đăng ký. Hồ sơ chứng nhận phải được chuẩn bị đầy đủ và gửi theo yêu cầu của tổ chức. Quá trình này đảm bảo doanh nghiệp được công nhận chính thức về hệ thống quản lý an toàn thực phẩm.

Bước 11: Đánh giá chứng nhận ISO 22000

Đánh giá chứng nhận là bước kiểm tra cuối cùng để xác nhận hệ thống quản lý của doanh nghiệp phù hợp với tiêu chuẩn ISO 22000. Việc chuẩn bị tài liệu, phổ biến thông tin và khắc phục các yêu cầu của tổ chức chứng nhận là yếu tố quyết định đến thành công của bước này.

Bước 12: Duy trì chứng nhận ISO 22000

Hệ thống ISO 22000 không chỉ là chứng nhận mà còn là cam kết cải tiến liên tục. Doanh nghiệp cần thực hiện đánh giá nội bộ định kỳ, hoàn thiện các điểm chưa phù hợp, và đảm bảo tuân thủ trong suốt thời gian hiệu lực của chứng chỉ. Việc này giúp doanh nghiệp duy trì sự tin cậy từ khách hàng và các bên liên quan.

Trên đây là bài viết về các nội dung cơ bản của hệ thống ISO 22000. Hy vọng bài viết sẽ cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích. Nếu bạn có thắc gì về nội dung bài viết trên, vui lòng liên hệ với chúng tôi để được giải đáp và hỗ trợ tốt nhất!

Thông tin liên hệ: